CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU
TRỊ THAY THẾ THẬN SUY
1.1. Thận nhân tạo
- Nguyên lý thận nhân tạo: máu và dịch
lọc thực hiện trao đổi tại màng lọc máu (dialyser) - lọc máu qua màng bán thấm,
với các cơ chế trao đổi chất qua màng.
-
Nguy
cơ lây nhiễm các bệnh lý lây truyền đường máu cao trong thận nhân tạo như các
virus viêm gan như viêm gan B, viêm gan C. Đặc biệt ở Việt Nam, tỉ lệ viêm gan
B, C trong nhóm bệnh nhân thận nhân tạo chu kỳ rất cao do việc tái sử dụng lại
các vật tư sử dụng cho lọc máu như màng lọc, dây lọc. Đề giảm thiểu việc lây
nhiễm chéo trong lọc máu, các bệnh nhân cần được khuyến cáo không tái sử dụng
màng lọc và dây lọc máu. Ngoài ra, quy trình vô khuẩn và tránh lây nhiễm cần
được đặc biệt quan tâm ở các trung tâm lọc máu.
- Chuẩn bị đường vào mạch máu: đường
vào mạch máu có thể tạm thời hoặc vĩnh viễn. Cần có kế hoạch tạo đường vào mạch
máu rõ ràng tùy thuộc từng bệnh nhân chờ ghép cụ thể, tránh việc để đường vào
mạch tạm thời quá lâu làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Ngoài ra, cần lưu ý đến các
biến chứng của việc đặt đường vào mạch máu.
- Chống đông trong thận nhân tạo: thuốc
chống đông trong được dùng rộng rãi là Heparin thường quy, hoặc Heparin trọng
lượng phân tử thấp. Cần điều chỉnh liều thuốc chống đông tránh để tắc hệ thống
màng lọc gây mất máu và ảnh hưởng đến hiệu quả cuộc lọc máu nhưng không quá
nhiều để gây các rối loạn chảy máu. Ngoài ra, cần sàng lọc kỹ các trường hợp
giảm tiểu cầu do heparin để lựa chọn thuốc chống đông phù hợp.
- Các thông số kỹ thuật trong thận nhân
tạo: lọc máu để tái lập lại cân bằng về nước và điện giải, toan kiềm trong cơ
thể người bệnh có suy thận. Ngoài các chỉ số thể tích dịch thừa cần phải lấy đi
(UFV) thì cũng cần lưu ý các thông số khác như thành phần điện giải của dịch
lọc, thành phần Bicarbonat dịch lọc, nhiệt độ dịch lọc và lưu lượng dịch lọc
qua màng lọc để điều chỉnh các rối loạn theo từng cá thể người bệnh. Các thông
số khác như lưu lượng máu, thời gian lọc cũng cần được lưu ý để đảm bảo hiệu quả
lọc máu và an toàn người bệnh. Ngoài ra các thông số để đánh giá hiệu quả cuộc
lọc như độ thanh thải Ure sau lọc, Kt/V.
- Các biến chứng thường gặp trong ca
chạy thận nhân tạo gồm chảy máu (thường gặp), hội chứng mất cân bằng (thường ở
bệnh nhân mới lọc máu), đông tắc màng lọc và dây dẫn (do thiếu chống đông), tụt
huyết áp (do thể tích siêu lọc đặt quá lớn), nhiễm trùng, ...
- Các biến chứng dài hạn của thận nhân
tạo gồm thiếu máu, nhiễm trùng chéo (đặc biệt là viêm gan B, C), bệnh lý tim
mạch, các rối loạn về nội tiết (đặc biệt là cường cận giáp thứ phát), các biến
chứng thần kinh, suy dinh dưỡng, ...
1.2. Lọc màng bụng
- Nguyên lý của lọc màng bụng: có cùng
nguyên lý chung của lọc máu, đó là trao đổi chất qua màng bán thấm, ở đây, phúc
mạc được coi là một màng bán thấm.
- Thiết bị-vật tư trong lọc màng bụng
gồm catheter lọc màng bụng, dịch lọc màng bụng
- Đường vào của lọc màng bụng: catheter
lọc màng bụng, với đầu trong được đặt ở vị trí thấp nhất của ổ bụng (túi cùng
Douglas), có thể đặt cấp cứu (trong lọc màng bụng cấp cứu) hoặc kế hoạch
(thường là đặt qua nội soi).
- Các kỹ thuật lọc màng bụng: lọc màng
bụng cấp cứu, lọc màng bụng ngoại trú
- Các thông số kỹ thuật trong lọc màng
bụng, đánh giá chức năng màng bụng: gồm Kt/V, độ thanh thải creatinin màng
bụng.
- Các biến chứng của lọc màng bụng:
biến chứng nặng và hay gặp nhất là nhiễm trùng (viêm phúc mạc), ngoài ra một số
biến chứng khác có thể gặp như tắc catheter lọc màng bụng, thừa dịch, catheter
không đúng vị trí
- Các biến chứng dài hạn của lọc màng
bụng: xơ hóa phúc mạc, dính ổ bụng (abdominal adhesion) tạo thành các ổ làm
giảm hiệu quả lọc. Nguyên nhân do viêm phúc mạc nhiều lần, phẫu thuật ổ bụng
phức tạp, ...
2. ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN
- Khôi phục dòng máu tưới thận.
- Cắt bỏ, thay thế hoặc điều chỉnh các thuốc/chất
gây độc cho thận.
- Loại bỏ tắc nghẽn đường tiết niệu.
- Kiểm soát huyết áp: Sử dụng thuốc bảo
vệ thận như ACEi, ARB…
- Hạn chế Protein, muối trong thức ăn.
- Kiểm soát RL Lipid máu
- Kiểm soát tình trạng tăng acid uric
máu
- Kiểm soát tình trạng nhiễm toan, rối
loạn điện giải
- Kiểm soát cân bằng Canxi-Phospho,
chuyển hóa xương
- Kiểm soát tình trạng tăng Kali máu
- Kiểm soát tình trạng thiếu máu…
- Tiêm vaccine phòng ngừa một số bệnh
lý như viêm gan B, thủy đậu, cúm, viêm phổi phế cầu, v.v…
0 Nhận xét